|
ئاگاداریهکان |
ڕۆژی شەممەی رابردوو 6ی فێورییەی 2010 زایینی بەرامبەر بوو بە 40 رۆژ بە سەر لە ترپە کەوتنی دڵی گەورەی تکۆشەری دێرین نەمر کاک تەهای عەتیقی ،بەم بۆنەوە رێورەسمکی بە شکۆ بە بەشداری سەدان کەس لە ئوگرانی رێگای ئازادی بۆ رێزگرتن لە نەمر کاک تەها لە ولاتی سویس پێکهات.بەرێز کاک ئەحمەد شێربەگی دۆستی نەمر کاک تەها یەکێکی دیکە لە بەشدارانی ئەم کۆریادە بوو کە بیرەوەری یەکی لە ژیانی خۆی لە گەل کاک تەهاپێشکەشی بەشداران کرد .
ئامادەکردنی:ڕزگار شەریفی
بەشدار بوانی بەرێز! سڵاوی برایەتی و ئەمەگناسیتان پێشکەش.
ئەمرۆ6 ی فێورییەی 2010 بەرامبەر بە17 ی رێبەندانی 1388 ی هەتاوی پێمان نایە چـــــــــــــلەمین رۆژی کووژانەوەی مۆمی تەمەنی کورت،بەڵام پر لە سەروەریی تێکۆشەری دێرینی رێگای ئازادیی کوردو کوردستان،نەمر کاک تەهای عــــــــەتیقی.960 کاتژمێر بە سەر ئەو کۆچە ناوادەیەدا تێدەپەرێ، بەڵام ئێستاشی لەگەڵ بێ، بەگومانم کە کاک تەها لە نێوماندا نەمابێ و ماڵئاوایی یەکجارەکیی لێکردبی.
لەو ماوەدا لە زۆر شــــــــوێن لە سەر نەمر کاک تەها قسەم کردوە و بابەتم بڵاو کردۆتەوە. هەر چەند هەڵدەگرێ زۆر لە مە زیاتر لە سەر کەسایەتی و بیرو هزرو ئەندێشەکانی ئەو مرۆڤە تێکۆشەرو فیداکارە بگوتری و بنووســـــــــــرێ، چونکە هەموومان کاک تەها مان دەناسی و کەم و زۆر لە هەڵسو کەوت و بیروباوەری بە ئاگابووین، دەمانزانی کێ بوو، چۆن هاتو چۆن رۆیی. بۆیە من نامهەوێ بۆ جاریکی دیکە بچمەوە سەر قسەکانی رابردووم و دیسان لە سەر ژیان و سەر بوردەی کاک تەهای نەمر قسان بکەمەوە.
دوێنێ شەو بە تەمابووم بابەتێک بۆ ئەمرو ئامادەبکەم،تێمابووم چ بڵێم دەربڕی ئەو هەستە بێ کە سۆزی سی ساڵ نیزیکایەتیو پێکەوە بوونی تێدا بەدی بکەم.
وەکوو موسافیرێکی بیر هەڵگرتووی شەمەننەفەرێکی تیژئاژۆی تەمەن کورتی ژیان، هەڵکورماو لە بەر پەنجەرەی واگۆنی ئەندێشە، رووداوەکان و بەسهرهاتەکانی ئەم سی ساڵەم بە شەن دەکرد. دەمهەویست دانە دانە بیانهۆنمەوە و بیانخەمە داوە دەزووی ژیان و، ملوانکەیەک دروست بکەم، لە هەر چرکە ساتێکی هەر بیرەوەری یەکی تاڵو شیرینی ئەو مێژوو کورتەی تەمەن، زەنگیانەیەک هەڵبژێرمو پێوەی بکەم.
بەڵام هەرچی دەمکردو هەرچی بە ناخو قووڵایی بیرمدا ڕۆ دەچووم، نەمدەزانی کامە یەک لەو دەنکە زەنگیانانە هەڵبژێرم کە پڕ بە باڵای کهسایەتی ئەو زاتە بێتو، هەروەها ببێتە تەوەری کۆتایی ڕێورەسمی ئەو چلەی ماتەمینەو ئەو کۆر یادەمان.
گەرام، گەرامو گەرام، هەموو کەلێن و قوژبنی مێشکم سەنگو سووژن کرد، هەڵگێروا گێرو سەرەوژێرم کرد. یەکە یەکە هەڵم هاوارد.لە شەنم دا.بە دەم بای خەرمانم داکرد، بەڵام شەکەت بەدوای گەڕان،دەستە وەستان مابوومەوە، بێ هیوایی رووی تێکردم. ئەمجار پەنام بردە بەرئاڵبۆمی وێنەکانی شاخ و تاراوگەییمم.لە دانە دانەیان خورد بوومەوە، چاوم بە ڕێکەوتیاندا گێڕا، هەر وێنەیەک هەڵگریی بیرەوەرێکی سەردەمی خۆی بوو،
دڵۆپێک فرمێسک خوی خزاندە کالانی چاوم،بە ئەسپایی و بە بێدەنگی خوشی و کەوتە سەر گۆنام،لە سەر وێنەیەک هەڵوێستەم کرد،چووم لە ناخێوە.... لە پڕێکا تەزوویەک،موچورکێکو هەستێک ،نازانم لە شەوقی دیتنەوە،یان لە خەمی قوورسی ناخم،هەموو هەستو لەشمی داگرت،فرمێسک هاتە هانام.لە دەروونمدا خۆشحاڵ لە وەیکە دەنکە زەنگیانە وون بۆکەی خۆم دیتۆتەوە.
ئە وێنەیە هەودای خەیاڵمی پەلکێشی ڕۆژێکی زۆر زۆر ناخۆش کرد.ڕۆژێک کە رووداوێکی تاڵو کارەساتێکی بە ژانی لێکەوتەوە.رۆژێک کە چارەنووسی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی گەلی کوردی لە رۆژهەڵاتی کوردستانی بە ئاقارێکی دیکە دا برد و شوێنی لە سەر رەوتی دوارۆژی تەمو مژاویی سەختی خەبات دانا.
من بە گێرانەوەی ئەو بیرەوەری یە تاڵە دەمهەوێ دوو تایبەتەمەندییو دوو هەڵوێستی زەق کە لە دەروونی نەمر کاک تەها دا قوڵپیان دەدا،ئاشکرا بکەم.ئەو دوو تایبەتمەندی یە بەس بێ بۆ ئەوەی بە ناخی شۆڕشگێرانەی کاک تەها دا بچینە خوارێ ،هەتا باشتر و چاکتر بیناسین.
یەکەم بە قووڵایی ئیمانی پتەوەی کاک تەها بە رێبازی پیرۆزی کوردایەتی پەی بەرین.دووهەم ورە،نەترسی، گیانفیداییو هەستودڵناسکی ئەوزاتە پیرۆزە ئاشکرا بکەین.
ساڵی 1362 ی هەتاوی، دەبێ بە خوێناویترین و پڕ چالاکی ترین ساڵی هێزی پێشمەرگە و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازانەی گهلی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێناسە بکرێ. لەم ساڵە دا بەرەیەکی بەرین وبەربڵاو، بە پانتایی کوردستان کرابۆوە، هەر رۆژەی شاهیدی خوڵقاندنی حەماسە و قارەمانەتێکی هێزی لە شکان نەهاتووی پێشمەرگە بووین. ساڵی سەرنج بدەن سەرنج بدەنە بە ناو بانگەکان بوو. ساڵی راوەدوونانو تێکشکانە یەک لەدوای یەکەکانی هێزە پەلاماردەرەکانی کوردستان بوو.ساڵی زەبری کاریگەرو گورچوو بڕی هێزی پۆڵایینی پێشمەرگەبوو لە پەیکەری هێزەکانی دوژمن.
کۆماری ئیسلامی کە زەبری قورسو گورچووبڕی لە هێزی پێشمەرگە خوارد بوو .هەموو هێزو توانای نێزامی خۆی خستە گەر ،بۆ ئەوەی قەرەبووی شکستەکانی بکاتەوە.
پاییزی ئەو ساڵە، هێزێکی یەکجار زۆر پۆشتەو پەرداخی کۆ کردەوە، پەلاماری بەرین و بەربڵاویی خۆی لە چەندین بەرەدا بۆ سەر ناوچە ئازاد کراوەکانی ناوچەی''ئالانی سەردەشت''کە بنکەی دەفتەریی سیاسی، نەخۆشخانە و ئینتیشارات و رادیۆ دەنگی کوردستانی ئێرانی لێبوو، دەست پێکرد. لە هەموو بەرەکانی شەردا هێزی پێشمەرگە لە سەنگەریی بەرگری دا دامەزرابوون. دوژمن بە هەمە جۆرە چەکێکی قورس ،بست بە بستی ناوچەی ئالانی دەکوتا. پێشمەرگەش بە خوێنی گەشی خۆی پارێزگاری لە بست بە بستی ئەو ناوچەیە دەکرد.بەرەنگاریی شۆڕشگێرانەی هێزی لە شکان نەهاتووی پێشمەرگە بە رادەیەک بوو کە هێزەکانی کۆماری ئیسلامی بە تەواوی داماوو دەستە وەستان ببوون.
لە سەر بڕیاری سەرکردایەتی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانی ئێران، بنکەکانی حیزب لە گەڵ ئەوەی کە لە ئامادە باشی تەواو دابوون، زۆرێکیش لە بنکەکان سووک کرابوون و بەرەو باشووری کوردستان کە ناوچەیەکی چۆلکراووبە دوور لە ئاوەدانی بوو، راگوێزرابوون. لەبنکەی رادیۆ ئینتیشاراتیش کە لە ناو خێوەت دابوو، بۆ ئەم مەبەستە کۆبوونەوەیەک پێکهات، لەو کۆبوونەوەیەدا باس لە وەکرا کە دەنگی کوردستانی ئێرانیش خۆی بۆ کشانەوە بۆ ناوچەی چۆلکراوی باشووری کوردستان ئامادە بکاو ئەم کارەش هەرچی زووتربکرێ باشترە، لەم کۆبوونەوەیەدا ژمارەیەک لە کادرو پەرسۆنێلی کۆمیسیۆنی رادیۆ و ئینتیشارات بە رۆیشتن و چۆلکردنی ناوچەی ئالان بە م شیوەیە رەزایەتیان نەداو بریاری مانەوەیان دا. نەمر کاک تەها یەکێک لە وانە بوو کە دەنگی خۆی لە دژی ئەو داوایە دەربڕی. زۆر ئازایانە و باوەر بە خۆ رایگەیاند: خوێنی من لە خوێنی ئەو پێشمەرگەیەی کە ماوەی مانگە نیوێکە لە کێوی ''نۆڕی''وەک شوورەیەکی پۆڵایین ڕاوەستاوە و سەنگەری گرتوەو بە خوێن و گیانیی خۆی پارێزگاری لە ئێمە دەکا. رەنگینتر نیە. هەتا یەک پێشمەرگە بەو کێوەوە مابێ، منێش دەمێنمەوە، هەر کەس پێی خۆشە با بروا، رادیۆ دەبێ دوایین ئۆرگانی حیزبی بێ کە ناوچەی ئالان بە جێ دێڵێ. لێبڕاوی نەمر کاک تەها ، بۆ مانەوە وای کرد ژمارەیەک لە گەڵی هاوڕا بن و ژمارەیەکیش برون. بەم جۆرە چەند کەسێکمان کە لە قامکەکانی دەست تێنەدەپەرین، بریاری مانەوەمان دا. رادیۆ دەنگی کوردستانی ئێران هەموو رۆژێ لە ژێر رەهێڵەی ئاوری قورسدا هەواڵیی چالاکێەکانی هێز ی بە ورەو کۆڵنەدەری پێشمەرگەی بە گوێی خەڵکی کوردستان دهگەیاند، مانەوەی رادیۆ هەم خەڵکی ناوچەی ئالانی هۆمێدەوار کردبوو، هەم کۆماری ئیسلامی ئێرانی هەراسان.
سەر ئەنجام کۆماری ئیسلامی ئێران بڕیاریی دوایی خۆی بۆ گرتنەوەی کێوی ''نۆڕی''دا کە نۆختەیەکی ستراتیژیکی ناوچەی ئالان بوو. رۆژی سێ ی خەزەڵوەر، هێزێکی زۆر و تازە نەفەسی لە هەموو ناوچەکانی ئێران را کێشایە ناوچەی ئالان، هێزە پەلاماردەرەکان لە ژێر پشتیوانی ئاوری تووندی تۆپ و کاتیۆشا و لە ژیر چەتری ئاوری خەستی مووشەکی هێلی کۆپتێر دادەستیان بە پێشرەوی بۆ سەر سەنگەری پێشمەرگەکان لە بەرزایی ''نۆڕی'' کرد. لە خۆلەکێکدا دەیان مووشەکی کاتیۆشا، گوللە تۆپ، خۆمپارە و مووشەکی هێڵی کۆپتێر لە ناو سەنگەری پیشمەرگە نەبەزەکاندا دەتەقینەوە.شەرێکی تووند بەڵام نا بەرامبەر لە نێوان هێزی بەورە و بە ئیمانی پێشمەرگە لە لایەکوو، لەشکری زۆرو پۆشتەو پەرداخی کۆماری ئیسلامی لە لایەکی دیکەوە دەستی پێکرد. شەر لە گەرمەی خۆی دابوو، خەریکی تۆمار کردنی بەرنامەکانی دەنگی کوردستانی ئێران بووین، هێشتا چەند خولکێک بۆ کۆتایی بەرنامەکان مابوو، کە رێبەریی بە ورە و نهترس و رۆڵەی رۆژی تەنگانە و لێقەومان، شەهید کاک دوکتور سەعید کە ئەوکاتە بەرپرسی کۆمیسیۆنی تەشکیلات بوو، بەڵام لە دژوارترین هەل و مەرجدا چاوو دڵی لە گەڵ دەنگی کوردستان دەگەرا. بە هەەڕەمە لە خێوەتەکەمان وەژوور کەوت و فەرمووی: کوڕینە وادیارە دەبی خۆمان کۆکەینەوە و بڕوێن، بە گوێرەی دوا هەواڵ کێوی نۆڕی لە لایەن دوژمنەوە گیراوە، پێشمەرگە لە کاتی پاشەكشەدایە. ئەم هەواڵە بە جارێک تاساندینی، هەرچۆنێک بوو پاشماوەی بەرنامەکانمان تۆمار کرد، هێندەی پێنەچوو هێزی پێشمەرگە ،شەکەت، ماندوو، تۆزاوی، خەمناک و لێو بەبار داکشانە خوارێ، ئەم دیمەنە تاڵترێن و بە ژانترینی ئەو دیمەنانە بوو کە دەمان دیت، ئەوەی لە وێ بوو وەکوو ژێی کەوانی وێکهاتبوو، چاو بە فرمێسک و دڵ پڕ لە ژان، خێوەتمان خستە خوار، هەرکەسە ئەوەی بۆی دیاری کرابوو بە ئەرکی خۆی هەستاو باروبنەی بە کۆڵەوە نا.
سەرنجێکی کاک تەهام دا.کە لە سیمای خورد بوومەوە.چ ببینم، کاک تەها ئارام دەگریا. بەر لە وە هیچکات کاک تەهام نەدیتبوو فرمێسک لە چاوانی چزێ. هیچکات نەمدیتبوو فرمێسک روومای تەڕ کا،زۆر جار کە کزو ماتم دەدی، دەمزانی شتێک هەژاندوویەتی.دەمزانی خەمێکی گەورە لە دەروونیدا لە هەڵچووندایە.دەمزانی بە دەم ژانی ئەو خەمەوە دەتوێتەوە،بەڵام نەمدی دڵۆپێک فرمێسک هەڵرێژێ.
زۆر چاک دەمزانی چەندە بە هەست و بە رەحم و دڵناسکە، دەمزانی چەندە بە داخو بە پەرۆشە بۆ لە دەستدانی پێشمەەرگەیەک، دۆستێک، دایکێک، سووتانی گوندێک، کەوتنی دارێک، لە نووزە کەوتنی کانی یەک، ئەو رۆژە کە تەلیس وگۆنیە پڕ لە کاسێت و شریتەکانی رادیۆ دەنگی کوردستانی ئێرانی لە کۆڵ نابوو، ویستی دیسان نەگری، ویستی ئەمجارەشیان فرمێسکەکانی بخنکێنێو نە هێڵێ هەناسە هەڵکێشن.بەڵام کارەساتەکە لە وە بە هێزتر بوو، بتوانێ لە بەرامبەری دا خۆی رابگرێ. لە وە بەژانتر بوو،کانی فرمێسکی نەتەقێتەوە.
کاک تەها گریا،بە بێدەنگی گریا، وەکوو دایکێکی رۆڵە شەهیدی وونبوو گریا، وەکوو کۆرپەڵەیەکی بەر مەمکی دایکێکی بێچۆڕی شیر گریا، وەکوو ئەوینێکی جوانەمەرگی خەزان دیتوو گریا.
نەمر تەها بە دەم هەنگاو نانەوە دەگریا، بە دەم خۆزگەو هیوا بە جێماوەکانی دا دەگریا، بە دەم بیرەوەری یە تاڵو شیرینەکانی دا دەگریا.
ئاخە کاک تەها مرۆڤ بوو. مروڤێکی بە هەڵوێست و باوەرمەند بوو. مرۆڤێکی خاوەن تێگەییشتنبوو،دەیزانی هۆی ئەو گریانەی چی بوو. لە قووڵایی تراژیدیە کە گەیشتبوو، ئەو دەزانی لە پاش بڕینی ئەو سنوورە دەستکردە چ داهاتوویەکو چ چارە نووسێکی نا دیار لە بۆسەو کەمینی بزووتنەوەی کورد دایە.
با لەزمان نەمر کاک تەهاوە رووداوی تاڵی ئە رۆژە ببیسین.
..........
سهرچاوه: پێشمهرگهکان
کاک ئهحمهد گیان به تهواوی ههست دهکهم کۆچی کاک تهها چهنده بۆتان خهم هێنهر و بهژانه.
ئهوه بۆ من جێگای پرسیاره: به بارتهقایی ئهوهندهی کاک تهها خهبات و بهرخودانی بوو، بۆ چی هاوسهنگهرانی وا زوو کاک تههایان له بیرکرد و قورسایی ئهم خهمه گهوره تهنیا له ئهستۆی تۆیه. مهگهر ئهو پیشمهرگه نهبوو، مهگهر ئهو تێکوشهر نهبوو، کهوابێت بو چی له تۆ و چهند هاوڕیی تر نهبێت، کهس دهنگی لێ نایه. بڵهی ئهمه شیوازی ریز گرتن له هاوسهنگهرانی دێرینمان بێت.
به داخهوه ئێمهمانان زورشتمان له بیرخوبردۆتهوه.
............